ABN Amro’nun yeni raporuna göre, Hollanda konut piyasasında ev satın alanlar ile kirada yaşayanlar arasındaki fark giderek açılıyor. Bankanın uzmanlarına göre son yıllarda konut genel olarak daha erişilebilir hale gelmiş gibi görünse de, bu iyileşmeden asıl faydalanan grup mevcut ev sahipleri oldu. İlk kez ev almak isteyenler ve genç kiracılar ise bu gelişmeden çok daha az yararlanıyor. Hatta bazı bölgelerde, özellikle büyük şehirlerde, durumları 2019’a kıyasla daha da kötüleşmiş durumda.
ABN Amro’nun hesaplamalarına göre, son yıllarda özel sektör kiracılarının gelirlerinden konuta ayırdığı pay, ev sahiplerine kıyasla yapısal olarak daha yüksek seyretti. Özel sektör kiracıları gelirlerinin yüzde 28 ila 38’ini konut giderlerine harcarken, ev sahiplerinde bu oran yüzde 20 ila 28 arasında kaldı.
Ev sahiplerinin gelirlerinden konuta ayırdığı pay 2019 ile 2025 arasında belirgin şekilde düştü. Bu da onların net gelirlerinin yüzde 2 ila 3’lük ek kısmını başka harcamalar için kullanabilmesini sağladı. Bunun nedenlerinden biri, ev sahiplerinin zamanla avantaj biriktirmesi: Gelirleri yıllar içinde artarken, mortgage maliyetleri görece sabit kalıyor.
Buna karşılık özellikle genç kiracılar ve ilk kez ev almak isteyenler, artan kiralar ve konut fiyatlarından en ağır etkilenen gruplar oldu. Bankanın verilerine göre ilk kez ev alacak kişiler için iyileşme çok daha sınırlı kaldı. Büyük şehirlerde ise bu grup, 2019’a kıyasla gelirinin daha büyük bir bölümünü konuta harcıyor. Kiracılar açısından tablo biraz farklı olsa da burada da genç kiracıların yaşça daha büyük kiracılara göre daha kötü durumda olduğu dikkat çekiyor.
ABN Amro, farklı gruplar arasında belirgin gelir eşitsizlikleri bulunduğuna da işaret ediyor. Bankanın ekonomistlerinden Mike Langen, “Özel kiralık konut piyasası ile ev sahipliği piyasası arasında ciddi bir gelir farkı olduğunu görüyoruz. Bu nedenle kiradan ev sahipliğine geçiş giderek zorlaşıyor” dedi. Langen’e göre yüksek konut fiyatları nedeniyle ilk kez ev alacak kişilerin daha fazla öz sermaye ortaya koyması gerekiyor.
Langen ayrıca, genç alıcılar ve kiracıların “görünüşte sabit kalan ya da azalan konut maliyetlerini” ancak ortalama olarak daha küçük evlere taşınarak yönetebildiğini belirtiyor. Yaşam alanı hesaba katıldığında ise aslında metrekare başına giderek daha fazla ödeme yaptıkları görülüyor.
